Word vrijwilliger!

Erover praten op het forum Uitprinten Stuur naar een vriend

Wat is vrijwilligerswerk?

Vrijwilligerswerk is:

- Een activiteit (een feest organiseren, een cursus geven, folders uitdelen...) ;
- Waarvoor u niet betaald wordt 
;
- Zonder verplichting 
;
- Voor andermans rekening ;
- Georganiseerd door een vereniging (zonder winstoogmerk) die losstaat van het gezins- of het privéleven van de vrijwilliger 
;
- Die niet geregeld wordt door een arbeidsovereenkomst of een gelijkaardig document.

Aan welke voorwaarden moet men beantwoorden om vrijwilliger te worden?

In principe kan iedereen die dat wil vrijwilliger worden. In bepaalde gevallen zult u op voorhand wel een formaliteit moeten vervullen.

De volgende groepen mogen – zonder enige formaliteit – vrijwilligerswerk doen: gepensioneerden, werknemers, ter beschikking gestelde leerkrachten, personen met een handicap die een uitkering krijgen van de Federale Overheidsdienst Sociale Zekerheid, uit het Fonds voor Beroepsziekten of uit het Fonds voor Arbeidsongevallen, mensen die een leefloon ontvangen, zelfstandigen...

Bepaalde mensen moeten wel een formaliteit vervullen. Indien u bijvoorbeeld met ziekteverlof bent, moet u een toelating vragen aan de raadgevend geneesheer van het ziekenfonds...

Welke regels zijn van toepassing?

Voor u uw activiteit aanvat, moet de organisatie u een hele reeks inlichtingen geven: het niet-winstgevend doel en het juridisch statuut van de organisatie, het verzekeringscontract dat voor u afgesloten werd, de eventuele vergoeding...

De organisatie en uzelf kunnen er de voorkeur aan geven een vrijwilligersovereenkomst af te sluiten (wat niet hetzelfde is als een arbeidscontract). Die overeenkomst kan de bovenstaande elementen vermelden maar ook, indien beide partijen dat willen, ieders rechten en plichten.

Er zijn 3 voordelen verbonden aan een dergelijke overeenkomst:
- Ze is bindend 
;
- Ze kan enkel in onderlinge overeenstemming gewijzigd worden ;
- Ze valt onder de principes van het Burgerlijk Wetboek.

De regels van het strafrecht zijn – zonder uitzondering – op alle burgers van toepassing. Zo worden ook de volgende zaken in alle omstandigheden strafrechterlijk vervolgd: het niet-verlenen van hulp aan mensen in gevaar, snelheidsovertredingen, schriftvervalsing, diefstal...

Bovendien zijn er ook verschillende elementen uit het arbeidsrecht van toepassing op vrijwilligerswerk zoals het verbod op nachtwerk, de regels met betrekking tot de arbeidsduur, het verbod op elke vorm van discriminatie, het verbod op seksuele intimidatie, het beroepsgeheim...

Wie is aansprakelijk?

In de meeste gevallen kunt u niet aansprakelijk gesteld worden. Organisaties die onder het specifieke verzekeringsstelsel vallen dat door de wet voorzien is voor vrijwilligerswerk, zijn immers verplicht een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid af te sluiten (die “extracontractueel” genoemd wordt) met betrekking tot de risico’s die aan het vrijwilligerswerk verbonden zijn.

De burgerlijke aansprakelijkheid van de vrijwilliger zal bijgevolg enkel aangesproken worden indien hij of zij:

- Een moedwillige fout begaan heeft

- Een ernstige fout begaan heeft

Voorbeeld: u vervoert het sportmateriaal met de bestelwagen van de vzw waarvoor u vrijwilligerswerk doet. U hebt die dag een glas teveel gedronken voor u achter het stuur kroop en u veroorzaakt een ongeluk.

- Lichte maar herhaaldelijke fouten

Voorbeeld: een herhaaldelijke vergetelheid die nadelig is voor de vzw.

Bepaalde feitelijke verenigingen vallen niet onder dat stelsel en moeten geen verzekering afsluiten. Gevolg: u zult persoonlijk aansprakelijk gesteld worden in geval van een moedwillige fout, een zware fout, lichte maar herhaaldelijke fouten, maar ook indien u een eenmalige fout begaat, onvoorzichtig of nalatig bent.

Voorbeeld: tijdens uw vrijwilligerswerk speelt u een balspel met kinderen. De bal breekt het raam van een gebouw... Controleer dus op voorhand welke risico’s je zelf loopt als vrijwilliger.

Onkostenvergoeding

De organisatie kan beslissen u een terugbetaling te geven. Die kan forfaitair zijn of de werkelijke kosten dekken (aankoop van een uitrusting voor de uitoefening van de vrijwilligersactiviteit, verplaatsingskosten...).

In welke sectoren?

De verenigingen die met vrijwilligers werken zijn even talrijk als divers. We vermelden slechts enkele sectoren: huistaakscholen, crèches, ziekenhuizen, gehandicaptencentra, centra voor geestelijke gezondheidszorg, armenzorg...