Ken jezelf: ben jij bijgelovig?

Erover praten op het forum Uitprinten Stuur naar een vriend

Ben jij slecht op je gemak op vrijdag de dertiende? En kom je liever geen zwarte katten tegen? Dan is bijgeloof je niet helemaal vreemd...

De term bijgeloof verwijst naar de overtuiging dat er bovennatuurlijke krachten spelen, die niet rationeel te verklaren zijn. Meestal gaat bijgeloof over het verwerven van geluk en het afweren van ongeluk. Sommige mensen passen hun gedrag aan aan hun bijgeloof. Zo willen ze die ’bovennatuurlijke krachten’ afwenden of soms juist oproepen.

In het verleden speelde bijgeloof een belangrijke rol in het dagelijkse leven. In onze contreien is dat tegenwoordig heel wat minder, maar er zijn culturen waar bijgeloof nog een grote invloed heeft. De grens ligt tussen geloof en bijgeloof is daarbij soms moeilijk te maken...

Voorwerpen en symbolen

Bijgeloof gaat vaak over voorwerpen en symbolen. In hoeverre laat jij je beïnvloeden door de volgende (on)geluksbrengers?
- Het cijfer 13 is een ongeluksgetal. Meestal zeg je dit al lachend, maar wist je dat er appartementsgebouwen zijn die géén 13de verdieping hebben?! Slaap jij de slaap der onschuldigen op de 13de verdieping?
- Een klavertje vier brengt dan weer wel geluk. Zeg niet dat je nog nooit op zoek bent gegaan naar zo’n geluksbrenger!
- Zwarte katten komen we liever niet tegen. Katten en heksen zouden bondgenoten zijn, en zelfs elkaars gedaante kunnen overnemen... Bij de Egyptenaren ligt dit helemaal anders: zij vereren de kat.
- Lieveheersbeestjes brengen geluk. Volgens het volksgeloof mag je ze niet doden! Zo mag je regen verwachten als je een lieveheersbeestje doodtrapt.
- Een spiegel breken zou zeven jaar ongeluk brengen. Een spiegel weerkaatst namelijk niet alleen het uiterlijk, maar ook de ziel van een mens. Een gebroken spiegel zou de ziel aantasten...
- Een hoefijzer zou beschermen en geluk brengen. Als je een hoefijzer vindt, mag je een wens doen en het dan over je linkerschouder gooien. Wel even kijken wie er achter je staat, want anders zou de situatie wel eens minder gelukkig kunnen uitvallen!
- De volle maan neemt al van oudsher een belangrijke plaats in in bijgeloof, mythes en legenden. Een hardnekkig terugkerende overtuiging is dat de volle maan krankzinnig maakt. Of misschien verander je bij volle maan wel in een weerwolf?! Pittig feit: in nachten met volle maan komen er meer ongelukken, misdaden, zelfmoorden en branden voor. Toeval?

Fingers crossed

Eén van de heilzame middelen om gespaard te blijven van onheil, is het kruisen van je vingers. Dit lijkt vooral gebruikelijk in Christelijke landen, zodat de meest waarschijnlijke verklaring is dat de vingers letterlijk een kruis vormen, een sterk symbool.

Ben je ergens over aan het praten en wil je je geluk niet tarten? Dan is ‘hout vasthouden’ of ‘afkloppen’ op een houten voorwerp de juiste manier om het geluk te bezweren! Dit gebruik stamt af uit de Germaanse cultuur, waar bomen een magische lading toegeschreven kregen.

Bijgeloof als sociaal gegeven

In een cultuur waar iedereen iets gelooft is alleen dat al voldoende om datzelfde ook te geloven. Omdat iedereen het gelooft wordt het de maatstaf. Oneerbiedig kunnen we dit ‘kuddegedrag’ noemen. Vergelijk het met de reden waarom in het Westen geen hondenvlees gegeten wordt. Rationeel is er geen verklaring, maar je doet het niet omdat niemand het doet.


En nu is het tijd om bij jezelf te rade te gaan. Alhoewel jij jezelf geen bijgelovig type vindt, handel je er misschien wel naar! Timmer jij een hoefijzer boven je deur? Wil je altijd hetzelfde T-shirt aan als je een wedstrijd meedoet? Loop jij naast ladders in plaats van eronderdoor? Ga maar op zoek naar alle bijgelovige trekjes in jezelf!