Ons immuunsysteem, hoe werkt het?

Erover praten op het forum Uitprinten Stuur naar een vriend

Het immuun- of afweersysteem beschermt ons lichaam tegen alles wat onze gezondheid in gevaar brengt. Dit doet het door lichaamsvreemde stoffen onschadelijk te maken. Het gaat om stoffen die het lichaam zijn binnengedrongen. Lichaamsvreemde stoffen worden ook wel antigenen genoemd. Zo’n antigen kan bestaan uit een bacterie, een virus, een parasiet, een chemische stof of getransplanteerd weefsel.

Een vernuftig systeem

Wanneer een antigen het lichaam binnendringt, herkent het lichaam dit als een indringer. Omdat ziekteverwekkers op elke plaats van het lichaam kunnen binnendringen, zijn de organen van het afweersysteem over het hele lichaam verspreid. De thymus, in het midden van de borst, heeft een coördinerende taak.

Ons immuunsysteem is een vernuftig geheel, met enkele miljarden ’radartjes’ verspreid over het hele lichaam. Het merendeel van die radartjes voert zijn taken uit in de lichaamsweefsels, bijvoorbeeld de huid. Een deel komt in de bloedbaan, waar zij als witte bloedcellen naast de rode bloedcellen gemakkelijk herkenbaar zijn.

De witte bloedcellen maken antilichamen die gericht zijn tegen het antigen. Het antilichaam hecht zich bijvoorbeeld aan de bacterie en probeert deze uit te schakelen. Andere witte bloedcellen vallen de bacterie rechtstreeks aan en proberen deze te verteren. De witte bloedcellen gaan dood tijdens het verteren en vormen zo samen met de bacterie de bekende etter.

Wanneer je gezondheid bedreigd wordt, schiet het systeem onmiddellijk in actie. Alleen maar een sneetje in je vinger maakt een enorme reactie los. Er worden signalen verzonden naar alle delen van het lichaam en allerlei soorten cellen komen in actie om het letsel te genezen.

Systeem met een geheugen

Ons immuunsysteem heeft een archief van eerder doorgemaakte infecties. Gespecialiseerde witte bloedcellen, de T-lymfocieten, onthouden welke ziektekiemen al eens eerder op bezoek geweest zijn. Ze zetten een andere soort wittebloedcellen, B-lymfocieten genoemd, ertoe aan antilichamen te maken die de indringer onschadelijk maken.

Wij merken niet of nauwelijks dat er iets gebeurt. Wanneer echter een (voor ons lichaam) nieuwe ziektekiem binnenkomt, duurt het een tijd voordat de nieuwe antilichamen klaar zijn. Het gevecht tussen het afweersysteem en de ziekteverwekker uit zich in vermoeidheid, ontstekingen en koorts.

Vaccin als hulpmiddel

Omdat sommige infecties fataal kunnen zijn vooraleer we antilichamen hebben aangemaakt, heeft de medische wetenschap vaccins ontwikkeld. Wanneer het immuunsysteem geconfronteerd wordt met de kiem in verzwakte of gedode vorm, zal het die infectie in lichte vorm doormaken en de gegevens over de kiem in zijn archief opslaan.

Bij een volgende confrontatie worden we niet of minder ziek. Sommige virussen hebben de vervelende eigenschap dat ze voortdurend van vorm veranderen. Dat is bijvoorbeeld het geval voor het verkoudheidsvirus. Hoe vaak we ook al verkouden geweest zijn, iedere nieuwe variant maakt ons weer ziek.

Van jong naar oud

Het immuunsysteem van kleine kinderen moet zijn archief nog opbouwen. Daarom worden ze vaak ziek. We zijn het sterkst in onze jonge volwassenheid. Daarna wordt onze immuniteit terug zwakker. Ouderen zijn daardoor vatbaarder voor infecties en de verwikkelingen ervan, en genezen minder snel. Vandaar dat bijvoorbeeld het griepvaccin wordt aangeraden voor senioren.

Je hebt gedurende je hele leven vitamines en mineralen nodig voor een goede weerstand. Maar er zijn verschillende periodes waarin het lichaam nog meer aandacht nodig heeft. Je kan er dan voor kiezen om je weerstand extra te ondersteunen. Vooral vitamine A, C, D en E kunnen de weerstand verhogen omdat zij het reactievermogen van uw immuunsysteem versterken. Ook mineralen zoals ijzer, selenium en zink zijn onmisbaar.

Er zijn ook planten met een weerstandsverhogend effect. Denk maar aan Kattenklauw, aan Echinacea, of aan medicinale paddenstoelen. Tot deze laatste categorie behoren de Shii-take en de Maitake, die een bron zijn van bèta-1,3/1,6-glucanen.

Vermijd stress

Stress is daarentegen slecht voor het immuunsysteem. Maar vaak is stress onvermijdelijk in het dagelijks leven. Neem daarom voldoende nachtrust. Ook een sportieve inspanning kan voor mentale ontspanning zorgen.