Depressies bij senioren

Erover praten op het forum Uitprinten Stuur naar een vriend

Een heel aantal mensen maken in de loop van hun leven een depressieve periode door. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer één Belg op zeven ooit met een depressie kampt. Ook senioren kunnen op dit vlak kwetsbaar zijn. Fiftytoo licht het probleem toe.

Depressie is al gekend van in de oudheid en veel mensen hebben zich ooit al eens down gevoeld. Depressies worden gekenmerkt door een langdurige, diepe droefheid, een lusteloosheid voor activiteiten die vroeger wel gesmaakt werden, een verandering in de eetlust, gewichtsschommelingen, een verandering van het slaappatroon, stemmingswisselingen en, meestal, concentratiestoornissen. Soms wordt depressie door anderen als iets banaals beschouwd en verward met de ‘normale’ verouderingssymptomen. Maar een depressie is een echte ziekte die eventueel met medicatie (antidepressiva) verzorgd moet worden onder medische en – vanzelfsprekend – psychotherapeutische begeleiding.

De oorzaken van depressies bij senioren kunnen talrijk en heel divers zijn. De belangrijkste oorzaken zijn de volgende.

Het alleen-zijn

Alleen leven en/of een gebrek aan sociale relaties zijn inderdaad risicofactoren die tot een depressie kunnen leiden. Het leven in een inrichting betekent niet dat men zich niet eenzaam kan voelen. Het zijn inderdaad de bijzondere banden, de contacten met onze naasten die ervoor zorgen dat we het hoofd boven water kunnen houden; omringd worden door anderen is niet hetzelfde als banden smeden of relaties onderhouden.

Rouw

Hoe ouder men wordt, hoe groter de kans jammer genoeg wordt dat men naasten, of zelfs zijn levenspartner, verliest. Een dergelijke beproeving wordt vaak heel moeilijk verwerkt, waardoor begeleiding zich opdringt om te vermijden dat men zich in zijn pijn opsluit en in een depressie verzeild geraakt. Mannen boven de 65 zijn statistisch gezien kwetsbaarder voor dergelijke situaties.

Een slechte gezondheid

Lichamelijke en geestelijke gezondheid zijn inderdaad nauw met elkaar verbonden. Iemand met ernstige gezondheidsproblemen loopt drie keer meer risico op een depressieve periode. Omgekeerd maakt een depressie ons ook kwetsbaarder voor gezondheidsproblemen. Het is dus belangrijk om ons lichaam zo goed mogelijk te verzorgen en het zo te beschermen tegen depressies...

Chronische pijnen

Senioren zijn vaak fatalistisch ingesteld m.b.t. pijnen: ze gaan ervan uit dat ze normaal zijn en dat ze bij het ouder worden horen. Maar terwijl acute pijnen vaak tot angstgevoelens leiden, liggen chronische pijnen vaak aan de basis van een depressieve stemming.

Soms maakt pijn dermate deel uit van ons leven dat we er ons niet meer van bewust zijn. Artsen schrijven dan soms pijnstillers voor om, na 48 à 72 uur, een mogelijke verbetering te kunnen vaststellen. Het voordeel is dat pijnstillers sneller werken dan antidepressiva, die pas na enkele weken effect hebben.

Fysiologische en energetische veranderingen

Net zoals in de puberteit, verandert het lichaam. We hebben dus massa’s energie nodig om hieraan te wennen, terwijl we met het ouder worden steeds minder energie hebben. Het is ook in die periode dat we dingen beginnen te vergeten, terwijl we ons oudere herinneringen, soms zelfs ongepaste jeugdherinneringen, haarscherp voor de geest kunnen halen.

Die herinneringen kunnen de uiting zijn van een verlangen naar een terugkeer naar het verleden en leiden soms tot plannen voor bepaalde (seksuele, professionele, intellectuele, sportieve…) prestaties. Maar die prestaties eisen te veel energie en dreigen ons lichaam net te beschadigen. Onze persoonlijke en professionele relaties maken ons daarentegen duidelijk dat het onmogelijk is terug te keren in de tijd. Een dergelijke mislukking kan tot een depressie leiden.

De balans van het leven opmaken

Zelfs bij een geslaagd leven, worden we ons bewust van de kloof tussen onze jeugddromen en onze verwezenlijkingen. Er duiken gevoelens van spijt en wroeging op die ook aan de basis kunnen liggen van een depressie. Er zijn natuurlijk ook tevreden senioren, die zich bewust zijn van wat er wel nog kan in de toekomst, maar ze zijn jammer genoeg een uitzondering.

Positief blijven

Hoe kunnen we op een positieve manier omgaan met het ouder worden terwijl we weten dat het moeilijk wordt om depressies te vermijden?

Depressies bestaan in verschillende gradaties en ze worden niet allemaal op dezelfde manier beleefd. Maar het is wel belangrijk te weten dat depressies bestaan. Een depressie op zich is immers niet negatief, integendeel: ze helpt bij het aanvaarden van de eigen situatie en verandering. In sommige gevallen komt men, met de hulp van zijn omgeving of andere senioren, een depressie snel te boven en bereikt men een zekere sereniteit over het “senior-zijn”. In andere gevallen heeft men veel meer tijd en ook hulp nodig. Indien u zich aangesproken voelt, praat er dan vlug over met uw arts. Hij zal een profiel opmaken zodat de lichamelijke oorzaken uitgesloten kunnen worden en zal u psychotherapeutische begeleiding aanraden, eventueel aangevuld met een duwtje in de rug aan de hand van geneesmiddelen.

Meer weten

- Chris J. Williams: Werken aan depressieve klachten. Een complete zelfhulpcursus, Lannoo Campus

- Frank De Fever: Geef depressie geen kans, Uitgeverij Lannoo

- Rogiers, R., Van Den Abeele, D., & Van De Putte, J. (UZ Gent): Je kan anders ! Werken aan depressieve klachten met technieken uit de cognitieve gedragstherapie, Uitgeverij Globe